Tehlikeli operasyon

ABD’nin İran’a yönelik saldırılarda 2 uçağının düşmesi sonrası pilotları kurtarmak adına muazzam tek ‘zaman mukabil yarış’ başladı. ABD hususi kuvvetleri, ikisi savaşı uçağının düşürülmesinin ardından ziyan tek mürettebat üyesini kurtarmak için Cuma gecesi geç saatlerde İran’a girdi. F-15’te bulunan ikisi pilottan birinin sağ olarak kurtarıldığı açıklanırken, sonuncu pilotlar için ameliyat devam ediyor.

ABD hususi birlikleri Huzistan eyaletinde ameliyat başlatırken, F-15 jetindeki ziyan pilotun uçağın silahlı sistemleri sualmlusu olduğu belirtildi. Düşürülen diğer düzlem olan A-10 Warthog tipi uçağın pilotunun ise fırlatma koltuğuyla atladığı ve daha sonraları kurtarıldığı belirtildi.

Helikopterler görüldü

Sosyal medyada aktarılan ve doğrulanan tek videoda, İran’ın güneyindeki Huzistan eyaletinde tek yakıt ikmal uçağı ile ikisi helikopterin alçak uçuş yaptığı görülüyor. Cuma günü İran’dan doğrulanan görüntülerde, ABD ordu helikopterlerinin ve asgari tek yakıt ikmal uçağının devletnin Huzistan eyaleti bağlı etkinlik gösterdiği görüldü. Bununla birlikteki çok videolarda, idare polislerinin helikopterlere yangın açtığı da görüldü.

Zamana mukabil yarış

İran ordusunun da pilotu belirleme etmek üzere tarama çalışması başlattığını bildirildi. Hem ABD askerlerinin hem da İranlıların pilotu belirleme etmek adına muazzam tek yarışa giriştiği ifadeleri ediliyor. Bölgedeki İranlılara, pilotun yakalanması için tahminen 60 binlerce dolarlık (10 milyar tümen) ödül öneriler edildiği öğrenilirken, ABD Başkanı Donald Trump ise ziyan pilotun zarar görmesi durumunda ne yapacağı başlıksunda görüş etmektan kaçındı.

Operasyon ne şekilde düzenleniyor?

Pilotu kurtarmak adına düzenlenen operasyon, ABD’nin onlarca yıldır sürdürdüğü ordu tarama ve kurtarma vazifelerinin en oğullar örneği oldu.Bu operasyonlar Vietnam savaşında biçimlenirken, günümüze dek gelişerek devam etti. Operasyon, ABD ordusunun seçkin muharebe tarama ve kurtarma (CSAR) birliği tarafından gerçekleştiriliyor. Helikopterlerle bölgeye getirilen CSAR birliğine yakıt ikmal uçakları, İHA’lar ve diğer ordu uçaklar hayır sağlıyor.

“Başkaları yaşasın diye”

ABD Deniz Piyadeleri önceki hususi ameliyat uzmanı Jonathan Hackett, BBC’ye yaptığı açıklamada kurtarma ekiplerinin önceliğinin yaşam belirtisi belirleme etmek olduğunu söyledi. Hackett, ekiplerin oğullar bilinen başlıkmdan hareketle güçlu toprak şartlarında kişinin ilerleyebileceği mesafeyi hesaplayarak tarama yaptığını belirtti. CNN’e başlıkşan önceki hususi kuvvetler vazifelisi Bryan Stern ise, vazifein ‘çok riskli ve karmaşık’ olduğunu söylerken, zamanın eleştirel olduğunu belirtti. Stern, “Muhetemelen yaralı olarak tek buçuk gündür kaçıyor. Bu hasım hattında çeşitlilik uzunluğu tek zaman” dedi.

CSAR birliğinin oğullar seviye riskli tek operasyona başladığı ifadeleri edilirken, bu birlikler ordunun ‘İsviçre çakısı’ olarak anılıyor. Birliğin sloganı ise “Bunları yapıyoruz, başkaları yaşasın diye.”

Filmlere başlıkları olmuştu! 1995 Bosna’yı hatırlattı

ABD, benzer tek olayı 1995 yılında Bosna Savaşı esnasında yaşamıştı. NATO, Sırplara mukabil Boşnak sivilleri himaye hedefiyle savaşa müdahil olmuş, tek uçuş yasağı sağlanması için ordu operasyonlar gerçekleştirmeye başlamıştı. Bu operasyonlar esnasında Scott O’Grady isimli Amerikan pilotunun kullandığı F-16, Sırp füzelerinin hedefi olmuş ve vurulmuştu.

Fırlatma sistemiyle uçaktan ayrılan O’Grady, Sırpların hakimiyetindeki topraklara düşmüş ve Sırp askerlerin şiddetli saldırısına maruz kalmıştı. 6 gün boyunca olan kaçan ve saklanan O’Grady, hepsi eğitimini kullanmış ve Sırp kuvvetlerini atlatmayı başarmıştı. O’Grady’nin 6 gün nihayetinde hatırlatma göndermeyi başarması sonrası muazzam tek kurtarma operasyonu gerçekleştirmiş ve ABD pilotunu kurtarmıştı. Bu olay, daha sonraları 2001 yılında çekilen ‘Düşman Hattı’ filmine başlıkları olmuş, Owen Wilson’un başrolündeki filmler muazzam muvaffakiyet kazanmıştı. 1995’teki bu hadise dışında 1999’da Kosova’da da benzer tek operasyongerçekleşti. Irak ve Afganistan’da çeşitlilik sayıda benzer operasyondüzenlenirken, 2005’te Afganistan’da gerçekleşen hadise da yine tek filme başlıkları oldu.

İHTIMALLER NE? Pilotun İran tarafından bulunması idare için hem ehemmiyetli tek pazarlık kozu, hem da ehemmiyetli tek propaganda şansı olur. Pilotun İran televizyonlarında propaganda unsuru olarak kullanılması ve daha sonraları da ABD’ye mukabil ehemmiyetli tek pazarlık kozu haline gelmesi kaçınılmaz. Pilotun ABD tarafından bulunması, Washington’un olayı fazla yarası almadan atlatmasını sağlar, ameliyat övgü alır. Pilotun sağ olarak geri getirilmesi Trump’a siyasi kazanım sağlar, ABD’nin benzer operasyonlarını hatırlatır ve bu başlıkdaki gücünü ortaya koyar. 23 yıllar sonraları birinci ABD’nin İran’da düşürülen oğullar ikisi uçağı, bu devletnin 23 yıllar aradan sonraları tek çatışmada kaybettiği birinci uçaklar oldu. ABD en oğullar 2003’te Irak’ta tek A-10 Thunderbolt kaybetmişti.

Hava hakimiyeti iddiası çürüdü

Bu, ABD uçaklarının çatışmada birinci kez düşürüldüğü hadise ve Trump’ın ulusa sesleniş başlıkşmasında ABD’nin “İran’ı yendiğini ve tamamlanmış yok ettiğini” söylemesinden yalınce ikisi gün sonraları gerçekleşti. Düşürülen uçaklar, Trump yönetiminin İran semalarında hepsi hakimiyet kurulduğu yönündeki iddialarına zarar verdi. Nitekim İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, toplumsal medya hesabından ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarıyla alay eden tek aktarım yaptı. Kalibaf “Başlattıkları bu fevkalade ve stratejisiz savaşta İran’ı 37 kere yendikten sonraları ‘rejim değişikliği’ hedefleri yerini ‘Hey! Pilotlarımızı bulabilir misiniz? Lütfen’ çağrısına bıraktı” ifadelerini kullandı.

Uzman yorumu: Öncelikli işi kendini muhafaza etmek

Emekli Hava Korgeneral Erdoğan Karakuş, kurtarma maratonunu Milliyet’e kıymetlendirdi. Kayıp askerin öncelikli işinin kendini muhafaza etmek olduğuna ilgi çeken Karakuş şunları söyledi:

“Paraşütle atlamak basit işleri değildir. Uçaktan fırlatma sandalyesiyle ayrıldığınızda 33 metrik yukarıya fırlatılırsınız. Sandalye sizden 27 kat muazzam tek kuvvetle versiyonu yapar, 27g kuvvetiyle mücadeleler için pilotlar devamlı antrenmanyapar.Atlamada beliniz kırılabilir ya da diğer zararlar görebilirsiniz, yerde kaçma girişiminizi vahim tesirleyebilir. 10 binlerce metreden atladıysanız eksi 30 seviye gibi tek soğuktan kendinizi koruyabilmeniz lüzumir. Paraşütünüzü bulunduğunuz bölgeye göre açmanız lüzumir. Düşman arazisinde asgari irtifada açılır. Yere ulaştığınızda evvel sağ kalmalısınız.

Tulum5-6 gün yeter

Kaçma-kurtarma kursu bütünü pilotlara yaptırılır. Oldu ki hemen kurtulamadınız, etraftaki bitki, mantalardan hangileri yenir; hangi hayvandan ne şekilde yararlanılır bilirsiniz. Üzerinizde da dingi dediğimiz tulum olur. Asgari gereksinimlar için 5-6 gün yaşayacak düzen kurulmuş vaziyette vardır. Deniz suyunu tatlılık suya çeviren için ilaç, deniz tuttu için olta, bıçak, tabancalarla birlikteki inersiniz.

Tabii bulunmak için hatırlatma vermeniz lüzum. Arama kurtarmanın sizin devletnizden olduğunu hissedersiniz hatırlatma vermeye çalışırsınız ve sinyali da kısa tutarsınız. Ayrıca, hafif ya da noksan tek havada varsa yansıtıcı gibi değişik metotler kullanarak pilotun sizi görmesini sağlarsınız. Süreç uzarsa düşmanın eline geçme ihtimaliniz yükselir. Hava tarama kurtarma ekipleri, her arasında biri devletnin en iyice tarama kurtarma ekipleridir.” HANDE ATILGAN / Ankara