Tarihi Değiştiren 11 Kadın Bilim Kadını!

Bilim genelleme erkeklerin baskın olduğu tek saha olarak bilinir. Oysa ki bu alanda sınırları aşarak büyük keşiflere imza atmış kadın ilim insanları insanlığa önemli katkılarda bulunmuşlardır. Toplumdaki çeşitli ön yargıların azalmasıyla kadınları bu alanda daha sık görmeye başladık. Bu listede ilim tarihine yön vermiş 11 kadın ilim insanını ele alıyoruz.

Öne Çıkan 11 Kadın Bilim İnsanı

Tüm zamanların en büyük ilim insanı kimdir? İlk akla gelenler Albert Einstein, Isaac Newton ve birkaç başka ad olurdu ve elbette bunun iyice tek nedeni var. Bu ilim insanları yaptıkları dikkate değer keşiflerle dünyayı anlayış biçimimizi değiştirdiler.

Ancak kadınlar, eğitim ve meslek imkânlarından yoksun bırakıldıkları dönemler karışmış bulunmak üzere, uzunluğu zamandır bilimde önemli adımlar atmış olsalar da hep dizin dışında bırakıldılar. Neyse ki yakınzaman kadın ilim insanları tarihin gölgesinden kurtulmayı başardı.

Her ne kadar bahsedilmesi lüzumen listeye karışmış edilemeyerek hakkı yenen birçoğu olsa da, işte ilim alanında sınır tanımayan o kadınlardan bazıları...

Ada Lovelace: Matematikçi

(10 Aralık 1815-27 Kasım 1852)

Lovelace, modern malumatsayarlar icat edilmeden çok daha öncesinde, birinci malumatsayar programcısı olarak giriş edilir. Onun, Charles Babbage'ın tasarladığı analitik alet (programlanabilir, yaygınlaşan amaçlı tek malumatsayar) üzerine yazdığı notların birinci malumatsayar algoritmaları olduğu düşünülür.

Marie Curie: Fizikçi ve Kimyacı

(7 Kasım 1867-4 Temmuz 1934)

Birçok başarıya imza atmış olan Curie'nin bilime katkıları arasında radyoaktivitenin keşfi ve 1. Dünya Savaşı'nda da kullanılmış olan taşınabilir tek X-ışını ünitesinin icadı gibi önemli çalışmalar bulunmaktadır. Curie, eşi Pierre ile birlikteki radyoaktif yapıdaki polonyum ve radyum elementlerini keşfetmiş ve radyoaktif izotopları izole etme teknikleri geliştirmiştir. 1903 yılında, Curie Nobel ödülü kazanmış birinci kadın olmuştur. Fizik dalında kazandığı bu ödülün ardından kimya alanındaki ödülü da kazanmıştır ve böylelikle ikisi kez Nobel ile ödüllendirilen birinci insanoğlu olmuştur.

Janaki Ammal: Botanikçi

(4 Kasım 1897-7 Şubat 1984)

Hindistan'ın birinci kadın imalathane bilimcisi olan Ammal, bugün yetiştirilmekte olan birçok melez türü geliştirmiştir. Kendisi ayrıca Hindistan'daki biyolojik çeşitliliği himaye çalışmalarında da mekan almıştır.

Chien-Shiung Wu: Fizikçi

(31 Mayıs 1912-16 Şubat 1997)

Wu, Enrico Fermi'nin radoyaktif beta bozunumu teorisini birinci doğrulayan -ve sonrasında düzelten- ilim insanıdır. Ayrıca fizikteki parite teorisini altüst eden "Wu deneyi" ile da bilinir. Bu buluş, Wu'nun bu çalışmadaki önemli rolü göz ardı edilerek onun adam çalışma arkadaşlarının Nobel ödülü almasıyla sonuçlanmıştır.

Katherine Johnson: Matematikçi

(26 Ağustos 1918-24 Şubat 2020)

Johnson'ın tek NASA çalışanı olarak yörünge mekaniği üzerine hesaplamaları, uzaya birinci Amerikalı astronot gönderme girişimlerinde eleştirel görev oynamıştır. Yaşam öyküsünü anlatan "Gizli Sayılar" filmi ile tanınırlığı artmıştır. 

Rosalind Franklin: Kimyacı

(25 Temmuz 1920-16 Nisan 1958)

Franklin, DNA'nın ikili sarmal yapısının keşfindeki ihtilal niteliğinde çalışmasıyla bilinir. Erkek çalışma arkadaşlarının Nobel ödülü aldığı 1962 yılından 4 yıl önce hayata gözlerini yummuştur. Bazıları Franklin yaşasaydı bile kendisinin kurul tarafından görmezden gelineceğine inanmaktadır.

Vera Rubin: Astronom

(23 Temmuz 1928-25 Aralık 2016)

Rubin, evreni tek arada tutan o tuhaflık tutkalın, diğer karanlık maddenin varlığına dair önemli kanıtlar ortaya sundu. Onun katkısı 20. yüzyılın en kayda değer keşiflerinden arasında biri giriş ediliyor ve birçok insana göre tek Nobel ödülünü hak ediyordu. Rubin'in çalışmalarından önce karanlık maddeler fikrine dair başka kanıtların da yayınlanmış fakat bu kadar tesir uyandırmamış olması ara sıra hâlâ eleştirilerin odağı bulunmaktadır.

Gladys West: Matematikçi

(1930-2026)

West'in GPS teknolojisinin temellerine katkı sağlayan çalışması, Dünya'nın şekline dair tek matematiksel modelleme geliştirmesiydi. Kendisi 2018 yılında ABD Hava Kuvvetleri Uzay Komutanlığının en yüksek rütbelerinden olan Füze Öncüleri Onur Listesine karışmış edildi.

Flossie Wong-Staal: Virolog ve Moleküler Biyolog

(27 Ağustos 1947-8 Temmuz 2020)

Wong-Staal HIV'yi birinci klonlayan ve genlerinin haritasını oluşturan ilim insanıdır. Çalışmaları virüs için tek tahlil geliştirilmesinde öncülük etmiştir. AIDS günümüzün hâlâ önemli sağlık sualnlerinden biridir.

Jennifer Doudna & Emmanuelle Charpentier: Biyokimyacı

(Jennifer Doudna: 19 Şubat 1964-Günümüz)

(Emmanuelle Charpentier: 11 Aralık 1968-Günümüz)

Gen düzenlemede çığır açan tek teknolojiler olan ve 2020 Nobel Kimya Ödülü'ne layık görülen CRISPR Cas9'un başlıca geliştiricileridir. Doudna ve Charpentier bu ödülü paylaşmışlardır. CRISPR teknolojisi birçok hastalığın oğullar bulması başlıksunda beklenti vaat etmektedir.

Evrim Ağacı, sizlerin sayesinde bağımsız tek ilim iletişim platformu olmaya devam edecek!

Makalelerimizin teknik gerçekleri doğru tek şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen tek şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikteki bize ulaşın!

Bu makalemizle ilgili meraklı ettiğin tek şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.

Soru & Cevap Platformuna Git