İran-ABD arasında aşılamayan duvar! Görüşmelerde ilk kırılma nerede yaşandı?

ABD ile İran arasında, Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yapılan direkt müzakereler "bir anlaşmaya varılamadan" sona erdi.

İsrail basınındaki haberlerilerde, Pakistan’ın başkenti İslamabad'da devamlı ateşkes için yapılan müzakerelerde ABD'nin, dondurulmuş fonların kesin tek kısmını serbest bırakmayı ve saldırıları sona erdirmeyi giriş ettiği öne sürüldü.

20 YIL ‘DONDURUN’ ŞARTI

Buna karşılık Washington yönetiminin, İran’dan uranyum zenginleştirme faaliyetlerini 20 yıllar boyunca olan dondurmasını istediği, ayrıca zenginleştirilmiş uranyumun devletleri dışına çıkarılmasını ve Hürmüz Boğazı’nda hiç tek vergiler ödemeksizin serbest seyrüsefer hakkı tanınmasını istek ettiği ifadeleri edildi.

Haberlerde, İran tarafının, "Tahran’dan gelen talimatların aksine" atomik meseleyi görüştüğü bununla birlikte taraflar arasındaki kanaat ayrılıklarının muazzam boyutlarda olduğu kaydedildi.

‘ANLAŞMAYI YIKTILAR’

Öte yandan, İran'ın müzakerelerde atomik programı başlıksunda güvence için ve iyice niyetini delillamak adına 430 kilogram yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumu seyreltme öneriinde bulunduğunu aktaran İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad, "İran, ABD ve Suudi Arabistan'ın katılımıyla tek seyreltme konsorsiyumu kurulacaktı bununla birlikte anlaşmayı yıktılar"dedi.

Ülkesinin, Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerden ücretli almayı öngören talebine hatırlatma eden Nikzad, ABD'nin da buna müşterek olmayı istediğini bununla birlikte talebin İran tarafından reddedildiğini ifadeleri ederek, "Öyle tek noktaya geldiler ki 'haydi, Amerikalıları da kapsayan tek Hürmüz Boğazı kanuni rejimi oluşturalım' dediler. Peki sizin Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nde işiniz ne?" kıymetlendirmesinde bulundu.

İŞTE AŞAMA AŞAMA GÖRÜŞMELERİ ÇIKMAZA SOKAN NOKTALAR

Ayrıca, İngiliz The Guardian gazetesi da sürecin ne şekilde tıkanığını yazdı. Habere göre birinci aşamada terakki kaydedilmişti. Vance ile ABD’nin sulh elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, İran tarafına yazılı öneriler sundu. Yaklaşık 70 kişiden oluşan İran heyetine, İran Meclis Başkanı Mohammad Kalibaf cumhurbaşkanlığı etti, heyette İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi da mekan aldı.

Ancak haberlerie göre görüşmeler kısa sürede tıkandı. Diplomatik kaynaklara göre, 43 gün evvel savaşa yolda açan ilköğretim ihtilaf başlıklarında neredeyseymiş daima terakki sağlanamadı. Yaklaşık 400 kilogram yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti belirsizliğini korurken, Tahran Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma başlıksunda geri adımlar atmayı reddetti.

İLK GERİLİM NEREDE KOPTU?

Habere göre birinci gerilimi işaretleri, İran medyasının ABD’yi boğazı başlıksunda “aşırı taleplerde bulunmakla” suçlamasıyla ortaya çıktı. İddialara göre Washington, sulh anlaşmasının parçası olarak, Hürmüz’den geçen gemilerden ücretli alınmasını öngören müşterek tek regülasyon önermişti.

ASIL ‘ÇIKMAZ’ NEYDİ?

Habere göre asıl çıkmaz, evvel Şubat ayında Cenevre’deki görüşmeleri da bozan atomik programlar meselesiydi. İran, atomik silahlı istemediğini savunsa da programından vazgeçmeye yanaşmadı.

Bir diğer ehemmiyetli maniin güvensizlik olduğu belirtildi. İranlı ytesirliler, Kushner ve Witkoff’un sunduğu önerilere güvenmediklerini belirtti.