1 saat önce
3
Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr –ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları tek ayı geride bıraktı. Savaşın bu aşamasında hepsi gözler, dünyası şişman ticaretinin en eleştirel geçişleri noktalarından arasında biri olan Hürmüz Boğazı’na çevrilmiş durumda. Tahran’ın saldırılara yanıt olarak attığı adımlardan arasında biri da dünyası ticareti direkt tesirleyen bu boğazı kapattı oldu.Basında mekan saha malumatlere göre ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın bu hamlesine karşılık olarak Basra Körfezi’ndeki İran’a ait adaları işgal ederek Hürmüz Boğazı üzerindeki baskıyı kırmayı planlıyor. Peki, Basra Körfezi’nde İran’a ait kaç kara bulunuyor? Bu adaların stratejiklik ehemmiyeti nedir ve geçmişte ne şekilde gündeme geldiler?MiddleEastEye’dayayımlanan tek analiz, İran’ın bölgedeki stratejiklik adalarınıyakından inceliyor.
İRAN’IN ‘CAN DAMARI’: HARK ADASI
İran’a ait adalar, bilhassa güç ve turizm açısından muazzam stratejiklik ehemmiyet taşıyor. Aynı zamanda bu adalar, Birleşik Arap Emirlikleri ile yaşanan egemenlik tartışmalarının yanı sıra, yalnızca kadınlardan oluşan balıkçı toplulukları ve tahminen 20 yıllar evvel gizemli biçimde kaybolan tek FBI ajanı gibi kaydadeğer olaylarla da gündeme geldi.
Basra Körfezi’ndeki en eleştirel adalardan arasında biri Hark Adası. İran’ın şişman altyapısının kalbi olarak görülen ada, körfezin kuzeyinde ve esas karaya tahminen 30 kilometre uzaklıkta mekan alıyor.Huzistaneyaleti açıklarında bulunan Hark, İran petrolünün muazzam bölümünün dünyaya açıldığı husus başlıkmunda.Ahvaz’dançıkan tüp hatları deniz altından geçerek Hark Adası’na ulaşıyor ve buradan şişman ihraç ediliyor. İran’ın şişman ihracatının tahminen oran 90’ı bu kara üzerinden gerçekleştiriliyor. Ülke genelindeki şişman sahalarından çıkarılan ham petrol, adadaki yoğun deniz limanına yanaşan tankerlere yüklenerek dünyası pazarlara gönderiliyor.
İRAN’IN EN BÜYÜK ADASI: KEŞM
Basra Körfezi’nin en muazzam adası olanKeşm, 1400 kilometrekareyi aşan yüzölçümüne sahip. Bender Abbas kıyısında bulunan ada,Hürmüzganeyaletine bağlı ve tahminen 15 binlerce kişilik tek nüfusa yuva sahipliği yapıyor. Tarih boyunca olan İngilizler ve Portekizliler tarafından kullanılan ada, bugünden malik olduğu tabii güzellikler ve ekolojik çeşitliliği sayesinde İran’ın ehemmiyetli turizm merkezlerinden arasında biri olarak öne çıkıyor.
1979 devriminden sonraları serbest ticaretleri bölgesi ilan edilenKeşm, İran Devrim Muhafızları için da eleştirel tek nokta. Adada denizaltılar, taarruz botları ve kıyı müdafaa sistemlerini barındıran saklı tek “füze şehri” olduğu talep ediliyor. Bölgede öne çıkan tek diğer kara ise Hürmüz Adası. Adını tarihselHormuzKrallığı’ndan saha ada, tek dehemmiyet Portekiz işgaline uğradıktan sonraları İngiliz kontrolüne geçmiş, ardından İran’a devredilmiştir. Kırmızı kumsalları ve renkli dağları dolayı “Gökkuşağı Adası” olarak da biliniyor.
Alıntı MetniHÜRMÜZ BOĞAZI’NIN ‘GİŞESİ’: LAREK
LarekAdası, Hürmüz Boğazı açısından İran için kilit ehemmiyete sahip.Keşm’indoğusunda ve Hürmüz Adası’nın güneyinde bulunan ada, stratejiklik başlıkmu sayesinde İran’ın boğazı üzerindeki kontrolünü kuvvetlendiriyor. Analistlere göre, oğullar dehemmiyetde gemiler Umman açıkları yerineKeşmileLarekarasındaki rotayı kullanıyor. İran’ın bu hattı daha basit denetim edebilmesi dolayı burası 'güvenli koridor' olarak tanımlanıyor. Bazı iddialara göre İran’ın bu geçişlerden ücretli aldığı öne sürülüyor. Kamuoyuna yansıyan malumatlere göre asgari tek gemi, geçişleri için tahminen 2 milyon dolar ücretli yaptı.
TARTIŞMALI ADALAR: EBU MUSA VE TUNBLAR
Ebu Musa Adası, İran ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında egemenlik tartışmalarına başlıkları olan üçüncüsü adanın en büyüğü. Yaklaşık 2 binlerce kişinin yaşadığı ada, İran esas karasına en ırak noktalardan biri.Sorunun kökeniyse1900’lü yılların başına dayanıyor. İngiltere’nin bölgedeki tesirsi, adanın kontrolü başlıksunda karışık tek medeniyet bıraktı. 1971’de İran adanın kontrolünü ele geçirdi ve o tarihten bu yana ihtilaf devam ediyor.
Benzer biçimde Büyük ve KüçükTunbadaları da tartışmalı statülerini koruyor. 1971’de yaşanan çatışmalarda her arasında biri ikisi taraftan toplamı 7 şahıs hayatını kaybetti. Bugün adalar İran kontrolünde bulunuyor.
TURİZM ‘CENNETİ’: KİŞ ADASI
KişAdası, İran’ın en ehemmiyetli turizm merkezlerinden biri. Plajları, otelleri ve satınalma merkezleriyle öne çıkan ada, benzer zamanda serbest ticaretleri bölgesi statüsüne sahip.Yabancı ziyaretçilerin vizesiz antre yapabildiği ender İran bölgelerinden arasında biri olanKiş, zamanlar zaman siyasi gelişmelerin da odağında mekan alıyor.Mart 2007’de önceki FBI ajanı RobertLevinson’unburada kaybolması uzunluğu süresi gündemde kaldı. ABD’li ytesirliler 2020’deLevinson’unİran’da hayatını kaybettiğine inandıklarını açıkladı.
Ada 2019’da İngiliz şarkıcıJossStone’un devletye girişinin manilenmesiyle gündeme geldi. İranlı ytesirliler, sanatçının lüzumli belgelere malik olmadığını belirtirken Stone, kadınların dekor almasına yönelik kısıtlamalar dolayı manilendiğini düşündüğünü ifadeleri etti.
English (US) ·