Hassas ateşkes

ABD ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nın gemiler geçişine açılması şartıyla ikisi haftalarca tek ateşkes anlaşmasına varmaları hepsi dünyanın soluk almasını sağlarken, ateşkesin nihayetinde nihai olarak tek anlaşmaya varılıp varılamayacağını önümüzdeki günler gösterecek. ‘Hassas tek ateşkes’ olarak kıymetlendirilen şart hem Amerikan yönetimini hem da İran’daki rejimi rahatlatırken, ikisi tarafın da bunu tek zaferleri olarak tanımlamaları ilgi çekiyor.

ABD Başkanı Donald Trump devletsinin savaşta “tam ve hepsi tek zafer” kazandığına dair hiçbir kuşku olmadığını söyledi. “ABD çeşitlilik tesirli olacağına şart verdiğimiz tek idare değişikliğinden geçtiğini kıymetlendirdiğimiz İran ile yakındaki çalışacaktır” ifadelerini kullanan Trump, “Uranyum zenginleştirme olmayacak” dedi ve gömülü atomik malzemeleri “kazıp çıkaracaklarını” söyledi.

‘Altın devir başlayabilir’

Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği yoğunluğunu düzenlemeye yardımsever olacaklarını ve pek çeşitlilik pozitif adımlar atılacağını ifadeleri ederek, “Dünya için harikulade tek gün... İran bunun olmasını istiyor, artık bıkmış durumda... Tıpkı ABD’de olduğu gibi, Ortadoğu da altın çağını yaşayabilir!” ifadesini kullandı.

Trump, İran’ın ABD ve İsrail’e 10 maddelik tek planlayan sunduğunu söylerken, İran devletleri televizyonuna göre bu planda, İran’a tazminat ödenmesi gibi istekler da var. 10 maddelik öneriin müzakereler için “müzakere edilebilir tek temel” olduğunu belirten Trump, geçmişteki ihtilaf başlıklarının muazzam bölümünde uzlaşı sağlandığını kaydetti. Trump, İran ile gümrük vergileri ve yaptırımların hafifletilmesi başlıksunda görüştüklerini ve görüşmeyi sürdüreceklerini bildirdi. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise, İran ile “gerçek tek sulh şansımız var” dedi.

10 maddelik öneri

İran yönetimi ise, ABD ve İsrail ile savaşı sonlandırmak için Pakistan’da yürütülecek müzakerelerin 15 hergün ateşkes süreci içerisinde neticelendirilmesini hedeflediğini duyurdu. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi’nin yayımladığı açıklamada, devletnin bu savaşta hedeflerinin neredeyseymiş tamamına ulaştığı ve “düşmanın önemli tek muvaffakiyetsızlıkla mukabil karşıya olduğu” ifadeleri ediliyor. İran’ın sunduğu 10 maddelik öneride uranyum zenginleştirme hakkının tanınması, hepsi yaptırımların kaldırılması ve gelecekteki saldırılara mukabil güvenceler ve Lübnan karışmış bölgedeki savaşların durdurulması da mekan alıyor. İran’dan yapılan açıklamada ikisi devletleri arasındaki müzakereleri Pakistan’da yapılacağı doğrulandı. İran basınındaki haberlerilerde ateşkesi dinî lideri Mücteba Hamaney’in da onayladığı ifadeleri edildi.

Öte yandan İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, 10 maddelik önerinin 3 ilköğretim maddesinin ihlal eden edildiğini belirterek, “Karşılıklı ateşkes ya da müzakerelerin tek manaı yok” dedi. Kalibaf, ‘ateşkesin Lübnan’ı kapsadığı’, ‘İran havada sahasının ihlali’ ve ‘uranyum zenginleştirme hakkı’ maddelerinin ihlal eden edildiğini savundu. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise Lübnan’ın, ateşkes anlaşmasına karışmış olmadığını açıkladı.

Birçok devlet, Birleşmiş Milletler (BM) ve Avrupa Birliği (AB), ABD-İran arasında sağlanan ve İsrail’i da kapsayan geçicilik ateşkesi memnuniyetle karşıladıklarını bildirdi.

İsrail’den katliam: 254 cansız 1165 yaralı! Lübnan için hepsi tek belirsizlik

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise ikisi haftalarca ateşkesin, Lübnan ve diğer bölgelerde da yürürlüğe girdiğini bildirirken, İsrail Başbakanlık Ofisi, ateşkesin yardımlendiği bununla birlikte bunun Lübnan’da geçerli olmadığını öne sürdü. İsrail ordusu, İran’a yönelik saldırıları durdurduğunu bununla birlikte Lübnan’daki operasyonlarını sürdüreceğini açıkladı. Nitekim dün sabah, Lübnan’ın güneyindeki Sur ve Nebatiye bölgelerinin yanı dizi Beyrut’a havada saldırıları düzenledi. İsrail’in eşleri zamanlı saldırılarında 254 kişinin hayatını kaybettiği, 1165 kişinin yaralandığı açıklanırken, Lübnan’da 1 hergün yas ilan edildi.

Ankara’dan kınama

Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, “İsrail’in Lübnan’a yönelik yoğunlaşan ve çeşitlilik sayıda can kaybına yolda açan saldırılarını en kuvvetlü biçimde kınıyoruz. İsrail’in Lübnan’ı işgalinin sonlandırılması ve sivillerin korunması amacıyla dünyası toplumun tek an evvel harekete geçmesi lüzummektedir” denildi.

İran’dan Kalibaf ABD’den Vance

ABD/İsrail-İran Savaşı’nın başlangıcından bu yana Washington ile Tahran arasında birinci çehre yüze müzakerelerin, 10 ya da 11 Nisan’da İslamabad’da yapılması bekleniyor. İran gün olarak 10 Nisan’ı, Beyaz Saray ise 11 Nisan’ı hatırlatma etti. İran adına Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD adına ise Başkan Yardımcısı JD Vance’in Pakistan’daki görüşmeye katılacağı ifadeleri edildi. Pakistan Başbakanı Şerif taraflar arasındaki müzakereleri ilerletmek üzere devletlerin heyetlerini İslamabad’a davet ettiğini açıklamıştı.

Saldırılar gözlemlendi

Ateşkese karşın dün Körfez’in çok noktalarında saldırılar gerçekleşti. Ateşkes ilan edildiğinden beri Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve İran’ın güneyindeki tek şişman rafinerisinde saldırıların devam ettiği yönünde haberleriler geldi. Nitekim İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun açıklamasında, temkinli olunacağı ifadeleri edilirken, “Düşman her arasında biri zamanlar hileden yana olmuştur ve onun vaatlerine güvenmiyoruz, hiç tek saldırıya daha yüksek tek seviyede karşılık vereceğiz” denildi. İsrail ordusu ise, geceleyin saatlerinde İran’ın roket fırlatma kapasitesine zarar sunmak için tek dizi havada saldırısı gerçekleştirildiğini, bununla birlikte daha sonraları siyasi kademeden gelen talimatlara elverişli olarak İran’a mukabil ateşkes durumuna geçildiğini açıkladı.

İsrail’de rahatsızlık artıyor

Ateşkes hükümı İsrail’de hem tutucu hem da muhalif kesimlerde reaksiyon yarattı. Muhalifler anlaşmadan dolayı Binyamin Netanyahu yönetimini hedefleri alırken, muhafazakâr kesim da Trump’ı tenkit yağmuruna tuttu. Muhalefet lideri Yair Lapid, Netanyahu’yu,ateşkes içerikında İsrail’in taleplerini güvence altına alamamakla suçladı. Yair Golan ise, “Nükleer programlar yok edilmedi, balistik tehditleri devam ediyor, idare yerinde duruyor ve bu savaştan daha da kuvvetlenerek çıktı” ifadelerini kullandı. Muhafazakar Avigdor Liberman da, “İran ile ateşkesin Ayetullah rejimine tek mola ve yeniden toparlanma zamanı vereceği” uyarısında bulundu. Netanyahu’nun koalisyonu içerisinde ise eleştiriler ABD Başkanı Trump’a yöneldi. İsrail basınına başlıkşan üstleri düzey tek İsrailli ytesirli, Trump’ın ateşkes başlıksundaki hükümından “son anda haberleridar edildiklerini” söyledi.

‘Ateşkesi memnuniyetle karşılıyoruz’

Türkiye Basın Federasyonu tarafından yapılan organizasyonda Suudi Arabistan’ın Ankara Büyükelçisi Fahad binlerce Assaad binlerce Abdulkareem Abualnasr tek cemaat medya temsilcisinin suallarını yanıtladı. Ülkesi ile Türkiye arasındaki ilişkilerin seyrini kıymetlendiren Büyükelçi Abualnasr, “Suudi Arabistan ile Türkiye arasındaki ilişkiler, şimdiki dehemmiyetde her arasında biri ikisi devletleri liderliğinin bu ilişkileri daha genişliği ve daha sağlam seviyelere taşımaya yönelik hükümlılığını yansıtan yeterli ve çabuk tek ilerleme süreci yaşamaktadır” dedi. Ateşkes anlaşmasına ilişkin da Büyükelçi Abualnasr, “Suudi Arabistan Krallığı Hükümeti ABD ile İran arasındaki ateşkes anlaşmasını memnuniyetle karşılamakta ve bunun devamlı ve sürdürülebilir olmasını temenni etmektedir” açıklamasını yaptı. Krallığın, bölgede çok devletleri hedefleri saha oğullar İran saldırılarına yönelik tutumuna dair ise, “Suudi Arabistan, bu haksız İran saldırılarını kuvvetlü biçimde kınamakta; bunları devletlerin egemenliğine yönelik giriş edilemez tek ihlal eden olarak kıymetlendirmektedir” dedi. / ANKARA Milliyet