Artemis II Ay dönüşünde 8 tarihi rekoru aynı anda yazdı

NASA’nın Artemis II görevi, Ay çevresindeki insanlı uçuşunu tamamladı ve Dünya’ya dönüş yoluna geçti. 2 Nisan’da Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden fırlayan görevde Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansı’ndan Jeremy Hansen mekan alıyor. Görev planı 10 gün sürüyor ve Orion feza aracının 11 Nisan’da TSİ 03.07’de San Diego açıklarında suya inmesi hedefleniyor. Bununla birlikteki görev, yalnızca Ay çevresinde yapılan önemli tek uçuşla sınırlı kalmıyor ve Orion sistemlerinin insanlı ameliyat altında nasıl çalıştığını da ortaya koyuyor.

Doğrusunu söylemek lüzumirse, bu uçuşun en çarpıcı başlığı insanlı feza uçuşu uzaklık rekoru oldu. NASA’nın paylaştığı malumatlere göre Artemis II mürettebatı, 6 Nisan’da Apollo 13’ün 400.171 km seviyesindeki önceki rekorunu geçti. Ardından görev, Dünya’dan 406.771 km uzaklığa ulaşarak insanlığın şimdiye kadar eriştiği en ırak insanlı uçuş noktasını kayda geçirdi. Öte yandan bu veri, görevin yalnızca sembolik tek Ay geçişi olmadığını, aynı zamanda ölçülebilir tek eşik oluşturduğunu gösteriyor.

Bunun yanı sıra Artemis II, Apollo 17’den bu yana alçak Dünya yörüngesinin ötesine giden birinci insanlı görev olarak kayıtlara geçti. 1972’den sonraları hiçbir mürettebat bu kadar ırak tek noktaya ulaşmadı. Ne var ki bu başlık tekbaşına başına bile görevin önemli ağırlığını anlatmaya yetmiyor, çünkü bu uçuş SLS roketinin ve Orion uzay aracının birinci insanlı görevi olma özelliğini da taşıyor. Böylece NASA, Ay çevresine insanoğlu götürecek yepyeni kuşak taşıma sistemlerini birinci kez gerçek mürettebatla sınamış oldu.

Artemis programı açısından bakıldığında Artemis II, bu serinin birinci insanlı Ay görevi olarak öne çıkıyor. Daha önce gerçekleştirilen Artemis I, mürettebatsız biçimde uçmuş ve Ay çevresindeki görevi insansız tamamlamıştı. Bu nedenle Artemis II, Artemis çağında insanoğlu taşıyan birinci görev unvanını aldı. Bununla birlikteki uçuş, dört kişilik mürettebatıyla Apollo dönemindeki Ay görevlerinden da ayrılıyor, çünkü Ay’a yönelen 10 Apollo görevinin tamamında üç kişilik ekipler görev yaptı.

Artemis II birçok ilki aynı uçuşta topladı

Bu görevle birlikteki Christina Koch, alçak Dünya yörüngesinin dışına çıkan birinci kadın astronot oldu. Victor Glover ise Ay mesafesine ulaşan birinci siyah astronot unvanını aldı. Öte yandan Jeremy Hansen, Ay çevresine giden birinci Kanadalı ve birinci Amerikalı olmayan astronot olarak kayda geçti. Böylece görev, teknikleri kilometre taşlarının yanında mürettebat bileşimi açısından da feza tarihine yepyeni sayfalar ekledi.

Aslına bakarsanız Artemis II’nin önemi yalnızca bu 8 başlıktan ibaret değil. NASA, bu görevde Orion uzay aracının yaşam hayır sistemlerini, seyrüsefer bileşenlerini, güç yönetimini, termal denetim düzenini, itki unsurlarını ve mürettebat arayüzlerini insanlı uçuşta testleri ediyor. Buna ilave olarak ekip, aracın otomatik uçuş süreçlerini ve manuel denetim kabiliyetlerini da görev boyunca olan doğruladı. NASA’nın görev verilerine göre Orion, Ay yüzeyine en yakın geçişte yaklaşık 6.545 km irtifadan geçti ve tüm görev boyunca olan toplam 1,12 milyon km yol alacak.

Öte yandan görev sıralamasıyla ilgili ayrıntı da işte önem taşıyor. Dolaşımdaki bazı özetler Artemis IV görevini doğrudan birinci insanlı Ay inişi gibi aktarıyor, bununla birlikte NASA’nın güncel görev sayfaları farklı tek planlayan gösteriyor. Buna göre Artemis III, 2027 yılı için alçak Dünya yörüngesinde Orion ile ticari iniş aracı arasında yapılacak buluşma ve kenetlenme denemesini içeriyor. Ardından Artemis IV, Ay yörüngesinden yüzeye inişi hedefleyen görev olarak programda mekan alıyor.

Bununla birlikteki Artemis II, bu sonrakiler adımlar için lüzumli teknikleri zemini sağlayan görev olarak öne çıkıyor. Görev boyunca olan paylaşılan malumatler, uçuşun yaygınlaşan planlayan doğrultusunda ilerlediğini gösterdi, yalnızca feza aracının tuvalet sistemiyle ilgili birkaç sualn kamuoyuna yansıdı. Mürettebatın Ay çevresindeki uçuşu tamamlamasıyla birlikteki gözler artık Dünya’ya dönüş ve Pasifik Okyanusu’ndaki suya iniş anına çevrildi. NASA’nın paylaştığı takvime göre görev, California kıyısı açıklarında sona erecek.

İlk dört kişilik Ay uçuşu, en ırak insanlı feza yolculuğu, alçak Dünya yörüngesinin ötesine 50 yılı aşkın aradan sonraları yapılan birinci insanlı görev, Artemis serisinin birinci insanlı Ay uçuşu, yoğun uzaya çıkan birinci kadın, Ay mesafesine ulaşan birinci siyah astronot ve Ay çevresine giden birinci Amerikalı olmayan astronot, bu görevle birlikteki aynı kayıtta buluştu. Ayrıca SLS ve Orion da birinci kez insanoğlu taşıdı. Böylece Artemis II, hem görev takvimi hem da insanlı feza uçuşu tarihçesi açısından yoğun bilgi üreten tek uçuş olarak kayda geçti. NASA’nın görev planında tek sonrakiler adımlar, bu uçuşta toplanan verilere dayanacak.