16 yıllık iktidarlık çöküyor mu? Macaristan'da seçim günü! 'Orban kaybederse şok dalgası Trump'a kadar ulaşır'

Macaristan'da halk, neticelarının devletnin ötesinde genişliği tek coğrafyada ehemmiyetli tesirleri olması beklenen parlamento seçimleri için sandık başında. Ülkede oyları kullanma prosedüri mahalli saatle günaydın 6.00 itibarıyla başladı ve 19.00’da sona ermesi bekleniyor. İlk neticelar akşam saatlerinde belli olmaya başlayacak.

Yaklaşık 8,1 milyon vatandaşın oyları kullanma hakkına malik olduğu seçimlerde, 199 üyeli Macaristan Ulusal Meclisinin yepyeni üyeleri belirlenecek. Avrupa'nın siyasi geleceği için eleştirel seçimlerde vatandaşlar, devletleri genelindeki 10 binlerce 47 oyları kullanma noktasında demokratik tercihlerini ortaya koyacak.

BİRÇOK ANKET, ORBAN’IN RAKİBİNİ ÖNDE GÖSTERİYOR

16 yıldır oran 45 ila 54 bandında oyları oranıyla iktidarda kalan Orban liderliğindeki Fidesz partisi, bu yılki seçimlerde epey özerk anketin önde gösterdiği Peter Magyar liderliğindeki Tisza ile güçlu tek rakiple karşılaşacak.

Seçimler öncesinde değişik kurumlar tarafından gerçekleştirilen epey anket, 2010’dan beri kesintisiz iktidarda olan Orban liderliğindeki Fidesz’in oyları oranını oran 29 ila 34 bandında, muhalif önder Peter Magyar liderliğindeki Tisza’nın oyları oranı oran 36 ila 46 arasında gösterdi.

Diğer yandan, Orban liderliğindeki Fidesz’in önde olduğunu gösteren anketler da yayınlandı. Hükümete yakındaki anketler şirketlerinin kamuoyu yoklamaları, Fidezs’in en yakındaki rakibi Tisza’dan 5 ila 6 puan önde olduğunu gösterdi. Dün katıldığı tek televizyonları programında ABD merkezli inceleme şirketi "McLaughlin & Associates" tarafından yapılan ve Fidezs’in önde olduğunu gösteren tek ankete değinen Başbakan Orban, bu neticelarının partisinin öz dahili ölçümleriyle da muazzam ölçüde uyumlu olduğunu söyledi.

Seçimlerin neticelarında, oyları kullananların tahminen dörtte birini oluşturan hükümsız seçmenlerin oylarının belirleyici olması bekleniyor.

ORBAN’IN KUVVETLÜ OLDUĞU KIRSAL KESİMİN SEÇİMLERE ETKİSİ FAZLA

Macaristan’daki seçimlerin neticelarını tesirleyen en ehemmiyetli faktörlerden arasında biri da devletdeki yeğleme sistemi olacak. Macaristan Ulusal Meclisi’ndeki 199 sandalyenin 106’sı yeğleme bölgelerinden, 93’ü ise şölen listelerinden geldiği için devletleri coğrafyasının siyasi dağılımı, seçimler bağlı ehemmiyetli tek tesirye malik olacak. Bu nedenle Orban’ın kuvvetlü olduğu köyler kesimde kullanılan oylar, Orban liderliğindeki Fidezs sayıca rakiplerinden dahaaz oyları alsa dahi, mecliste ilave sandalyeye malik olması ile neticelanabilecek.

ORBAN, EKONOMİDE GÜVEN VE SAVAŞTAN UZAK KALMAYI VAAT EDİYOR

Ukrayna başlıksunda Avrupa Birliği’nin (AB) politikalarıyla karşıt düşmesiyle bilinen Macar önder Orban, Brüksel yönetiminin Ukrayna’daki savaşa gittikçe ilave müdahil olduğunu ve kıtayı savaşa sürüklediğini savunuyor. Macaristan’ın Ukrayna’daki savaşın tek parçası olmayacağını ve Macar vergiler mükelleflerinin parasını Ukrayna’ya göndermeyeceğini söyleyen Orban, yeğleme kampanyası süresince seçimlerin savaşı ve sulh arasında tek yeğleme olduğu iddiasını işledi.

Dün Budapeşte’de yeğleme kampanyasını tamamladığı oğullar mitinginde Macaristan’ın mukabil karşıya olduğu harici tehditlere ilgi çeken Orban, devletnin vahim tehditlerle mukabil karşıya olduğunu ifadeleri ederek, "Kendimizi savundu için dünyadaki muazzam kuvvet odaklarına yok dememiz lüzumiyor. Bu da malumat, tecrübe ve tecrübe lüzumtirir" dedi.

Orban, "Şimdi riskler alma, değişme, yenilenme ve maceraya atılma zamanı değil. Şimdi elimizde olanı himaye ve güvence altına alma zamanı" ifadelerini kullandı.

MAGYAR: "MACARİSTAN’IN YERİ AVRUPA’DIR"

Muhalif önder Magyar ise AB ile daha iyice ilişkiler ve ekonomik düzelme sözü veriyor. Seçim kampanyasını enflasyon, yaşam maliyetleri, kötüleşen sıhhat sistemi ve ulaşım gibi başlıklar üzerine kuran muhalif önder Magyar, devletnin sonuncu muazzam kenti Debrecen’de gerçekleştirdiği oğullar mitingde, halkın hergün hayatını tesirleyen başlıklara değindi.

Debrecen’de seçmenlerin "Avrupa, Avrupa" sloganları attığı mitingde Magyar, "Macaristan’ın yeri Avrupa’dır" iletiı verdi.

Orban hükümetini yolsuzlukla ve kısıtlı tek siyasi seçkin grubunu zenginleştirmekle suçlayan Magyar, yeğleme kampanyası boyunca olan Orban’ın AB'den uzaklaşma ve Moskova ile yakınlaşma politikasını tersine çevirme vaat verdi.

MUHALEFET LİDERİ MAGYAR

Eski tek Fidesz üyesi olan Magyar, 2024’te Cumhurbaşkanı Katalin Novak’ın istifasıyla neticelanan rezalet dolayı partiden ayrılmış ve kısa adı Tisza olan "Saygı ve Özgürlük" partisinin başına geçmişti.

Kısa sürede çabuk tek yükseliş elde eden Magyar, Batı yanlısı ve Avrupa ile entegrasyonu yardımleyen duruşunun yanı dizi gelenekselliği kıymetlere da aksan yapan muhafazakar-liberal tek çizgi benimsiyor. Bu çerçevede Magyar liderliğindeki Tisza, Ukrayna’ya yönelik politikanın değişmesi lüzumtiğini savunurken, Ukrayna’nın AB üyeliğine sıcaklık yaklaşmıyor. Parti benzer zamanda, Orban’ın Brüksel’e karşın uyguladığı sıkılık göç politikalarına da hayır veriyor.

SEÇİMLER WASHİNGTON VE BRÜKSEL’DE YAKINDAN TAKİP EDİLİYOR

AB'nin Ukrayna ve Rusya başlıksundaki hükümlarını felç eden ad olarak öne çıkan Macar önder Orban’ın 16 senelik iktidarının testleri edileceği parlamento seçimleri, Brüksel başta bulunmak üzere epey merkezden sıkı takip ediliyor. Macaristan’da AB ile entegrasyonu savunan Peter Magyar’ın seçimi kazanması, Brüksel’in Ukrayna’ya tahsis edilmesi hükümlaştırılan 90 milyar euro’luk kredinin tedariki ve Rusya’ya yönelik yepyeni müeyyide paketinin kabulü gibi adımların önündeki maniin kalkması manaına gelecek.

Macaristan’daki parlamento seçimleri, yeğleme öncesinde ABD Başkan Yardımcısı James David Vance’i Orban’a hayır için Budapeşte’ye gönderen ABD Başkanı Donald Trump tarafından da sıkı izlenecek.

Çeşitli kaynaklara göre, Trump’ın Ukrayna’ya yönelik politikalarına kuvvetlü tek hayır sağlayan ve Trump’ın "Önce Amerika" sloganıyla biçimlenen siyasi çizgisinin en ehemmiyetli yardımçilerinden olan Orban’ın seçimi kaybetmesi durumunda Washington’a ulaşabilecek siyasi sarsıntı dalgalarının meydana gelebileceği bekleniyor.

İsrail’de da sıkı takip edilen seçimler, Orban’ın Gazze’de işlenen savaşı suçları dolayı ilgili Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından yakalama emri çıkarılan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu Macaristan'da ağırlayacak düzeydeki İsrail yanlısı siyasetinin da değişmesi ihtimalini doğuracak. Brüksel ile harici politikada daha uyumlu tek siyaset, AB’nin Batı Şeria’daki köktenci İsrailli yerleşimcilere yönelik müeyyide hükümlarını manileyen tekbaşına devletleri olan Macaristan’ın bu tutumunun da değişebileceği kıymetlendiriliyor.